Samenvatting en leeswijzer

2e Tussentijdse rapportage 2026
De structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2026 zijn verwerkt in de cijfers van de voorliggende begroting. In deze rapportage zijn onder andere de structurele gevolgen van de meicirculaire 2026 meegenomen. In de kadernota 2027 en de daaropvolgende memo was al rekening gehouden met voordelige effecten uit de meicirculaire.  Daarom wordt het saldo van de 2e Tussentijdse rapportage bovenstaand gepresenteerd zonder de effecten van de circulaire. Door middel van een raadsinformatiebrief (RIB) van 16 juni jl. bent u geïnformeerd over de financiële effecten van de meicirculaire 2026.

Collegeprogramma
De financiële vertaling van de inspanningen uit het collegeprogramma is verwerkt in deze begroting. Per programma is een toelichting opgenomen van de inspanningen en daaraan gekoppelde middelen. 

Ontwikkelingen
Er is sprake van een aantal ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten die vanaf 2027 in de begroting zijn verwerkt. De gepresenteerde bedragen betreft de afwijkingen ten opzichte van de in de kadernota 2027 reeds meegenomen bedragen. Het gaat onder andere om de volgende mutaties.

• Inflatiecorrectie
  Op basis van de meicirculaire 2026 is voor 2027 rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 2,5%. Vooruitlopend op de circulaire was in de kadernota 2027 al gerekend met een bedrag voor inflatiecorrectie van € 2,5 miljoen. Op basis van de onderliggende cijfers in de begroting is nu rekening gehouden met een bedrag aan inflatiecorrectie van bijna € 2,2 miljoen.
• Personele lasten
  De huidige cao voor gemeenten kent een looptijd tot 31 maart 2027. In deze cao is een stijging van de salarissen met 1,6% vanaf 2027 opgenomen. Voor de periode na afloop van de cao sluiten wij aan bij de loonvoet sector overheid zoals die is gepresenteerd in de meicirculaire 2026. Deze loonvoet gaat uit van een stijging van de lonen in 2027 met 4,2%. Hiermee is in de kadernota ook gerekend. De loonsom die als basis is gebruikt voor de berekening komt lager uit dan waarmee in de kadernota is gerekend, waardoor stijging van de salarislasten in met name 2027 lager uitvalt. In de jaren erna nemen de personele lasten toe als gevolg van onder andere stijging van periodieken.  In de gepresenteerde bedragen is ook rekening gehouden met de in deze begroting opgenomen aanvragen voor uitbreiding van formatie.
• Bijdrage gemeenschappelijke regelingen
  In de kadernota is gerekend met een stijging van de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen met gemiddeld 4%, conform de afspraken die hierover zijn gemaakt binnen de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen (FKGR). De bijdragen zijn nu verwerkt volgens de afzonderlijke begroting van de regelingen, zoals die ook langs uw gemeenteraad zijn geweest voor een zienswijze. Ten opzichte van de kadernota is sprake van een stijging van de bijdragen. Dit is vooral het gevolg van autonome ontwikkelingen; areaal en/of extra taken.
• Kapitaallasten
  De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) zijn bijgesteld naar aanleiding van aanpassing van de staat van investeringen op basis van onder andere de jaarrekening 2025 en de kadernota 2027. Het betreft zowel voor- als nadelige mutaties. Onderdeel hiervan zijn ook de mutaties op de kapitaallasten binnen de gesloten complexen van afval en riolering. Deze worden verrekend met de tarieven en zijn daardoor niet van invloed op het saldo van de begroting. De lagere kapitaallasten zijn het gevolg van het aanpassen van de jaarschijven waarin geplande investeringen gereed zijn. De investeringen zoals opgenomen in het meerjareninvesteringsplan (zie ook model 6) zijn hierin meegenomen. 
• Financieringslasten
  Ten opzichte van de in de kadernota gehanteerde verwachtingen en uitgangspunten zijn de financieringsbehoefte en daarmee gemoeide laste geactualiseerd. Dit leidt tot een bijstelling van de jaarlijkse lasten.  Voor meer inzicht hierin verwijzen wij u naar de paragraaf D. Financiering.
• Opbrengst belastingen/leges/overig
  In de kadernota is rekening gehouden met toename van de opbrengsten met € 900.000 structureel. Er lijkt nu sprake van een nadeel ten opzichte van de kadernota. Echter, in de hier gepresenteerde cijfers zijn ook de mutaties in de lasten voor riool en afval meegenomen. Per saldo zijn de zogenaamde gesloten complexen van afval riool budget neutraal voor de begroting. Een overzicht van de gevolgen voor de woonlastendruk is opgenomen in paragraaf A. Lokale heffingen.
• Overige mutaties
  Dit betreft meerdere incidentele en structurele aanpassingen en aanvragen. Voor een toelichting op de aanvragen verwijzen wij naar model 5 – Nieuw beleid.
• Correcties voor incidenteel
  Om tot een structureel saldo van de begroting te komen corrigeren we het begrotingssaldo jaarlijks voor de incidentele posten. In bovenstaand overzicht draaien we nu eerst de correctie vanuit de meerjarenbegroting 2026 en 1e Tussentijdse rapportage 2026 terug. In de aanbiedingsbrief bij deze begroting presenteren wij u het bijgestelde incidentele saldo binnen deze begroting. Een toelichting op de betreffende posten is opgenomen in model 4 - overzicht van geraamde incidentele lasten en baten.

Dekkingsplan
Om het in 2027 gepresenteerde tekort van bijna € 4,8 miljoen te dekken zijn in deze begroting de onderstaande dekkingsvoorstellen verwerkt. 

• Inzet 10% surplus Algemene reserve
  Wij zetten bij deze begroting bijna € 3 miljoen van het surplus van de Algemene reserve in. Hiervan is € 385.000 het gevolg van het opheffen en afromen van enkele reserves conform de nieuwe nota reserves en voorzieningen die tegelijkertijd met deze begroting wordt behandeld door uw gemeenteraad.
• Nota reserves en voorzieningen
  De nieuwe nota reserves en voorzieningen wordt tegelijkertijd met deze begroting door uw gemeenteraad behandeld. In deze nota wordt enerzijds voorgesteld om een aantal reserves op te heffen of af te romen. Dit levert
  € 385.000 structurele ruimte op als onderdeel van het surplus van 10% (=onderdeel van het punt hierboven). Anderzijds wordt voorgesteld om de enkele structurele stortingen in de reserves te verlagen en de dekking vanuit de reserve dekking kapitaallasten te verhogen.
• Bijstelling Ozb-opbrengst
  Door de Ozb-opbrengst aanvullend te verhogen met 6,75% is sprake van een structurele aanvullende opbrengst van € 1 miljoen.  Een nadere toelichting op de Ozb treft u in paragraaf A. Lokale heffingen. 
  
• Kostendekkenheid tarieven
  Voor een aantal tarieven geldt dat ze, bovenop de reguliere inflatiecorrectie, extra zijn verhoogd om meer richting kostendekkendheid te gaan. Dit betreft onder ander leges omgevingsvergunningen en burgerlijke stand. Voor een toelichting op de afzonderlijke tarieven verwijzen wij u naar paragraaf A. Lokale heffingen.
• Stelpost afschrijvingen
  In de praktijk zien we dat geplande investeringen om diverse redenen niet altijd conform planning kunnen worden gerealiseerd. Om hiermee aan de voorkant rekening te kunnen houden, staat de toezichthouder, onder bepaalde voorwaarden, toe om een stelpost op te nemen voor de verwachting niet te realiseren afschrijvingen. 

Opbouw begroting
De opbouw van de begroting is voorgeschreven en is dan ook in lijn met voorgaande jaren. Het eerste onderdeel is de beleidsbegroting. Hierin zijn de programma’s en paragrafen opgenomen.

Programma’s
Alle programma’s kennen een uniforme opzet. Er wordt gestart met een inleidende tekst met daarin een korte toelichting op de inhoud van het betreffende programma en een toelichting op de belangrijkste landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen die we voor dit programma zien voor de komende periode. In de programma's is een overzicht opgenomen van de lasten, baten en reservemutaties binnen het betreffende programma. Tevens worden de nieuwe aanvragen, exploitatie en investeringen, in de programma's gepresenteerd. Een toelichting op de nieuwe aanvragen treft u aan in de modellen 5 en 6.

Collegeprogramma
De trajecten van het opstellen van het collegeprogramma en deze begroting liepen grotendeels parallel, maar het is op dit moment nog te vroeg om de volledige uitwerking van het collegeprogramma integraal in deze begroting te kunnen verwerken. De lasten die zijn gemoeid met het uitwerken van het collegeprogramma zijn wel structureel verwerkt in de begroting. Ze zijn vooralsnog meegenomen als onderdeel van het programma Bestuur en ondersteuning. Bij één van de p&c-documenten of een separate begrotingswijziging zullen ze later alsnog op het betreffende programma worden geraamd.  Hetzelfde geldt voor de verwerking van de ambities vanuit het collegeprogramma, deze zijn nu logischerwijs ook nog geen onderdeel van deze begroting en worden later toegevoegd. Zie bijlage 4 voor een nadere toelichting.

Indicatoren
Op grond van het BBV zijn gemeenten verplicht een basisset met verplichte indicatoren te presenteren. Voorheen namen we deze indicatoren in één overzicht op na de programma's. In deze begroting hebben we ervoor gekozen om de indicatoren op te presenteren in het programma waarop ze betrekking hebben. 

Paragrafen
Met ingang van het jaar 2023 zijn er 8 verplicht voorgeschreven paragrafen. De Openbaarheidsparagraaf is er als laatste verplichte bijgekomen. In artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. 

Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen om een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. Sinds de jaarrekening 2022 kiezen wij ervoor om een aparte paragraaf Opvang vluchtelingen op te nemen. Aangezien dit thema nog steeds actueel is, nemen we deze paragraaf ook weer op in deze begroting. Daarnaast hebben we in aansluiting op een eerder vanuit de VNG ontvangen begrotingsadvies een paragraaf 'Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026' opgenomen.  In deze paragraaf hebben wij u in begroting 2026-2029 een overzicht gepresenteerd van alle maatregelen die zijn ingezet om te komen tot een structureel sluitende begroting 2026. In deze begroting informeren wij via deze paragraaf over de stand van zaken met betrekking tot alle ingezette maatregelen.

Het tweede deel van de begroting is de financiële begroting en meerjarenraming met een aantal verplichte financiële modellen en bijlagen.