A. Lokale heffingen

In deze paragraaf staat informatie over de gemeentelijke heffingen, het beleid rondom de lokale heffingen, een overzicht van de tarieven, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk.

Algemeen
De totale begrote opbrengst aan belastingen en overige heffingen bedraagt in 2027 € 38,5 miljoen. In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de lokale heffingen weergegeven.

In de Nota lokale heffingen 2024 is het huidige beleid met betrekking tot de gemeentelijke belastingen en heffingen beschreven. Jaarlijks wordt in de begroting en de jaarrekening over de uitvoering van het beleid gerapporteerd in de paragraaf lokale heffingen. Het Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) verzorgt de uitvoering van diverse belastingen en heffingen voor de gemeente.
Bij de heffingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, leges, markt- en standplaatsgelden en havengelden) mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Bij de toe te rekenen kosten worden onder andere de kwijtschelding, de kosten van het SVHW en de kosten van toezicht meegenomen, maar de beleidsuren en uren van handhaving niet.
Bij de belastingen (OZB en toeristenbelasting) geldt deze wettelijke eis niet. De opbrengst van de belastingen komt in de algemene middelen van de gemeente terecht.
Het algemene uitgangspunt is om de tarieven en bij de OZB de opbrengst te indexeren met de inflatie van 2,5%.

Drie groepen krijgen een aanslag OZB, namelijk eigenaren van woningen, eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Voor iedere groep geldt een eigen tarief. Gebruikers van woningen, bijvoorbeeld huurders, krijgen geen aanslag OZB.

De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. Het SVHW bepaalt jaarlijks de WOZ-waarden van de woningen en niet-woningen. De uitkomsten van de taxaties door het SVHW zijn voor de begroting nog niet definitief. Daarom wordt gerekend met de (geactualiseerde) waardegegevens van waardepeildatum 1 januari 2025 en de geschatte waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen.

De verwachting is dat in onze gemeente de gemiddelde WOZ-waarde bij woningen stijgt met 7,66% en bij niet-woningen met 0%. De waardestijging leidt niet tot een hogere opbrengst OZB, omdat de waardestijging gecompenseerd wordt door een verlaging van de tarieven.  De opbrengst van de OZB (en niet de tarieven) wordt in 2027 ten opzichte van de reguliere verhoging verhoogd met 6,75%. Voor een woning met een WOZ-waarde van  € 472.000 betekent dit een extra verhoging van de aanslag OZB in 2027 met circa € 24,00.

De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker. Bij woningen wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald door de grootte van het huishouden. Bij niet-woningen is de WOZ-waarde de basis. Uitgangspunt is kostendekkende tarieven. Het kostendekkende tarief voor een meerpersoonshuishouden in 2027 is € 340,55.  Het voorgestelde tarief (zie hieronder) ligt echter lager door de inzet van de egalisatievoorziening.  Het tarief zal ook de komende jaren stijgen met meer dan alleen inflatie omdat de kapitaalslasten stijgen conform het vastgestelde Programma Riolering en Klimaatadaptatie. Dit jaar stijgen de tarieven door de voorgenomen investeringen met 5%.

De afvalstoffenheffing wordt geheven van de gebruiker. Uitgangspunt is 100% kostendekkende tarieven. De tarieven zijn geïndexeerd met de inflatie (2,5%). De egalisatievoorziening wordt ingezet om de tariefstijging te dempen. Opvallend is wel dat het gemiddeld aantal ledigingen en/of stortingen restafval is gestegen (bij de grote container van 240 liter van 9,1 naar 9,8 ledigingen). Dit is geen gunstige ontwikkeling gezien de forse stijging van de verbrandingsbelasting en de CO2-heffing. In 2027 zullen er een aantal maatregelen uitgewerkt gaan worden conform het omgevingsprogramma Grondstoffen om de kostenstijging te beperken. 

De toeristenbelasting wordt geheven van degene die gelegenheid biedt tot verblijf (de ondernemer) op land, maar het is uiteindelijk de gast van buiten de gemeente die de belasting betaalt. De ondernemer mag de belasting namelijk doorberekenen aan zijn gasten.

Zoals besloten is bij vaststelling van de Kadernota, wordt het tarief in 2027 verhoogd tot € 2,50 per persoon per overnachting. Inclusief inflatie wordt het tarief € 2,56 per persoon per overnachting.

Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het gebruik van een begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met begraven en de begraafplaatsen.
De tarieven van hoofdstuk 1 van de tarieventabel worden niet verhoogd, omdat de hoogte van de reserve Begraafplaatsen geen aanleiding geeft tot verhoging van deze tarieven. De overige tarieven worden geïndexeerd met de inflatie (2,5%). Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Verordening lijkbezorgingsrechten 2027. De kostendekkenheid is gestegen ten opzichte van vorig jaar door een lagere storting in de Reserve Begraafplaatsen en door het bijstellen van de inkomsten op grond van voorgaande jaren. 

Leges mogen per hoofdstuk maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven in hoofdstuk 1 worden geïndexeerd met de inflatie (2,5%) +2,5% om het dekkingspercentage te verhogen.  Een aantal legestarieven is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor een paspoort, een rijbewijs en een aanwezigheidsvergunning speelautomaten. In die gevallen wordt het maximale tarief gehanteerd (afgerond op € 0,05 naar beneden).  De tarieven in hoofdstuk 2 worden geïndexeerd met inflatie plus 5,5% om de kostendekkendheid te verhogen naar 100%.  De overige tarieven worden alleen met inflatie gecorrigeerd. Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Legesverordening 2027.

De marktgelden worden geheven van degene aan wie een standplaats op een markt ter beschikking gesteld is. De marktgelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven zijn afhankelijk van de grootte van de markt (grote markten, kleine markten en mini-markten). De tarieven worden berekend per strekkende meter frontbreedte.

De standplaatsgelden worden geheven van degene aan wie een standplaats op een openbare plek (niet op de markt) ter beschikking gesteld is.  Ook de standplaatsgelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor een standplaats gelden dezelfde tarieven als voor een kleine markt.  De tarieven worden berekend per strekkende meter frontbreedte.

De tarieven van de markt- en standplaatsgelden worden geïndexeerd met de inflatie (2,5%) plus 7,5% om de kostendekkendheid te verhogen. 

Havengelden worden geheven van de schipper, de rederij, de eigenaar van het vaartuig, degene die het schip heeft gecharterd of degene die als vertegenwoordiger van één van dezen optreedt.
De havengelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven worden geïndexeerd met de inflatie (2,5%). Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen Verordening havengelden 2027. 

De BIZ-bijdrage is een bestemmingsbelasting die op verzoek van ondernemers wordt geheven. Het biedt ondernemers de mogelijkheid om met hulp van de gemeente aanvullende diensten uit te voeren om de openbare ruimte bij bedrijventerreinen of winkelgebieden schoner, veiliger of goed bereikbaar te maken.  De opbrengst van de BIZ-bijdrage wordt als subsidie uitgekeerd aan de door de ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie die zorgt voor de plannen en de uitvoering. De heffing van de BIZ-bijdrage beperkt zich tot een bepaald gebied in de gemeente, de bedrijveninvesteringszone (BIZ).

De bij aanvang van de BIZ opgestelde verordening geldt voor het hele BIZ-tijdvak (5 jaar) en bevat de tarieven voor alle jaren. Er is een BIZ-heffing voor het centrum van Schoonhoven (2024-2028), voor het centrum van Bergambacht (2026-2030) en voor bedrijventerrrein De Wetering in Bergambacht (2026-2030).

De lokale lastendruk is het totaal van de vaste gemeentelijke heffingen dat een huishouden per jaar betaalt aan de gemeente. Dit zijn de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. 
De WOZ-waarde 2026 is gecorrigeerd met de gemiddelde waardestijging van woningen. Bij de afvalstoffenheffing is uitgegaan van een meerpersoonshuishouden met een container van 240 liter bestemd voor restafval die gemiddeld 9,8 keer per jaar geleegd wordt (in de begroting 2026 werd uitgegaan van 9,1 ledigingen).

Het kwijtscheldingsbeleid bepaalt de belastingen waarvan kwijtschelding mogelijk is en de voorwaarden waaronder kwijtschelding plaatsvindt. Inwoners met een inkomen tot ongeveer bijstandsniveau en zonder vermogen kunnen voor kwijtschelding in aanmerking komen. Dit geldt ook voor kleine zelfstandigen voor hun privé-belastingschulden.

Alleen op enkele kleine onderdelen kan (binnen wettelijke grenzen) afgeweken worden van de landelijke regeling. In de Verordening kwijtschelding 2027 is opgenomen dat bij de kosten van bestaan uitgegaan wordt van 100% van de bijstandsnorm. Een hoger percentage dan 100% is wettelijk niet toegestaan. Het rijk gaat in de landelijke regeling uit van 90% van de bijstandsnorm.

Kwijtschelding kan verleend worden voor aanslagen OZB, afvalstoffenheffing (vast tarief en een gemaximeerd aantal ledigingen en/of ontgrendelingen) en rioolheffing.

Het SVHW behandelt de kwijtscheldingsverzoeken. In het eerste verzoek om kwijtschelding kan de aanvrager toestemming verlenen voor geautomatiseerde kwijtschelding. Dan hoeft, bij gelijkblijvende omstandigheden, niet jaarlijks een kwijtscheldingsverzoek ingediend te worden.

De kosten voor de uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid worden doorberekend in de tarieven van de verschillende heffingen.