Volksgezondheid en milieu

Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard aan het behouden en bevorderen van een gezonde en duurzame leefomgeving.
In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van taken op het gebied van volksgezondheid, milieu, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en dierenwelzijn.
De Sustainable Development Goals (SDG's) zijn 17 doelen "om van de wereld een betere plek te maken in 2030".

We sluiten aan bij de volgende vier SDG's:

1. Betaalbare en duurzame energie
2. Verantwoorde consumptie en productie (circulaire economie)
3. Klimaatactie (CO2 uitstoot, klimaatadaptatie en bodemdaling)
4. Leven op land (biodiversiteit)

7-27-We richten samen met onze inwoners en ondernemers de buitenruimte klimaatbestendiger en waterrobuuster in.

Klimaatadaptatie
X
AMBITIE	Het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte en het stimuleren van inwoners en ondernemers om in het particulier grondgebied zo veel mogelijk klimaatadaptieve maatregelen toe te passen.
ER-DOEL	We richten samen met onze inwoners en ondernemers de buitenruimte klimaatbestendiger en waterrobuuster in.
WE METEN	De kwetsbaarheden in ons gebied met betrekking tot extreme neerslag, hitte, droogte en overstroming.
INSPANNINGEN 2025 - 2028	We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie.
MIDDELEN 2025	Structureel: € 75.000 Uitvoeringsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie
VERANTWOORDING	In 2025 is uitvoering gegeven aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie binnen het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie. De gemeente heeft hierbij belangrijke stappen gezet om de leefomgeving klimaatbestendiger, groener en toekomstgericht in te richten. Daarbij is bijzondere aandacht uitgegaan naar het vergroten van het aantal groene parkeerplaatsen, als concreet en zichtbaar middel om hittestress te beperken, waterberging te vergroten en de biodiversiteit te versterken. De stimuleringsregeling is in 2025 voortgezet, net als het project Tuinrangers. Voorts zijn voorbereidingen getroffen voor een nieuwe klimaatstresstest met daaraan gekoppelde risicodialogen, die de actuele knelpunten in de kernen in beeld brengt, waarna de nodige interventies kunnen worden gedaan. Er is 301 keer gebruik gemaakt van de stimuleringsregeling voor klimaatadaptieve maatregelen. In 2025 is ingezet op het verankeren van klimaatadaptatie in ruimtelijke plannen en projecten. Bij gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen is nadrukkelijk aandacht besteed aan klimaatbestendigheid, groenblauwe structuren en het beperken van hittestress. Daarmee is klimaatadaptatie niet alleen als uitvoeringsopgave, maar ook als ruimtelijk afwegingskader meegenomen.

7-28-We zetten in op minder gebruik van fossiele energie en meer op hernieuwbare energie.

Energietransitie
X
AMBITIE	We onderstrepen de urgentie van de energietransitie. Hierbij zetten we in op zowel het opwekken van duurzame elektriciteit, maar zeker ook op energiebesparing. We werken samen in de regio en staan open voor innovatieve ontwikkelingen en technieken. Mede om te zorgen voor een stabiel stroomnet, samen met de coöperaties. We hebben zoekgebieden aangewezen waarbij we lokale betrokkenheid en ondernemerschap stimuleren. We geven de voorkeur aan het opwekken van zonne-energie op die plekken die andere of bestaande functies versterken. Denk aan zon op daken of bij grote parkeerplaatsen.
ER-DOEL	We zetten in op minder gebruik van fossiele energie en meer op hernieuwbare energie.
WE METEN	C02-uitstoot in de Krimpenerwaard (Klimaatmonitor).
	Energieverbruik (Klimaatmonitor).
	Hoeveelheid hernieuwbare energie (Klimaatmonitor).
INSPANNINGEN 2025 - 2028	Het klimaat- en energiebeleid van het Rijk krijgt steeds meer vorm. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van dit beleid. We werken langs de volgende inspanningen aan een duurzaam en vitaal Krimpenerwaard: Uitvoering Omgevingsprogramma Warmtetransitie (2024-2030) met een focus op onder andere energiebesparing, de isolatiesubsidie en het tegengaan van energiearmoede.
	We faciliteren de opwek van hernieuwbare energie via de Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Holland en via lokaal beleid voor kleinschalige opwek.
	We werken aan een verkenning van een Lokaal Energiesysteem waarin een vitaal en toekomstbestendig Krimpenerwaard centraal staat. Hierbij gaat het om de vraag op welke wijze de gemeente de samenhang tussen opwek, gebruik, transport en opslag van (schone en betrouwbare) energie kan faciliteren.
	We werken samen met inwoners en ondernemers aan de energietransitie. We zetten in op het faciliteren en stimuleren van acties die bijdragen aan onze gezamenlijke doelstellingen. Daarnaast werken we aan een goede samenwerking met energiecoöperatie Waardstroom.
MIDDELEN 2025	-
VERANTWOORDING	In 2025 is binnen RES-verband gewerkt aan het versterken van de gezamenlijke aanpak voor het opwekken van duurzame energie. De inzet was gericht op het verder uitwerken en concretiseren van de ambities uit RES 1.0. Daarnaast heeft netcongestie in 2025 nadrukkelijk aandacht gekregen. Er is een impactanalyse uitgevoerd die inzicht geeft in de gevolgen voor inwoners en ondernemers en die dient als basis voor een verdere aanpak en advisering over wat binnen de huidige capaciteit wel en niet mogelijk is. Via het Meerjaren Collectieve Ontzorging (MCO) zijn inwoners ondersteund bij het verduurzamen van hun woning en het verminderen van het energieverbruik. Daarbij zijn bewoners waar mogelijk gestimuleerd om hun dakoppervlak te benutten voor het opwekken van duurzame energie. Ook zijn ondernemers in 2025 ondersteund via het Servicepunt Energie Bedrijven (SEB), waar zij begeleiding kregen bij het zetten van stappen richting verduurzaming en toekomstbestendige bedrijfsvoering.

7-29-We willen meer grondstoffen uit het restafval benutten.

Benutten van grondstoffen
X
AMBITIE	We zetten nog meer in op het stimuleren van afvalscheiding. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheid voor (gedeeltelijke) nascheiding van afval.
ER-DOEL	We willen meer grondstoffen uit het restafval benutten.
WE METEN	Het aandeel van fijn en grof huishoudelijk restafval in kilogram per inwoner per jaar.
INSPANNINGEN 2026	We stellen een grondstoffenbeleidsplan vast.
INSPANNINGEN 2025 - 2029	We breiden de bewustwordingscampagne uit met onder meer het project Afvalvrije school
	We zetten afvalcoaches in om inwoners te informeren en te assisteren bij het optimaal scheiden van huishoudelijk afval.
	We maken een plan van aanpak voor het nascheiden van grondstoffen uit grof restafval op de milieustraat door middel van sorteren, demontage en hergebruik.
MIDDELEN 2025	-
VERANTWOORDING	Eind 2025 heeft uw raad wensen en bedenkingen meegegeven, waarna het college het concept Omgevingsprogramma Grondstoffen 2026-2030 (eerder: grondstoffenbeleidsplan) heeft vastgesteld. Dit programma biedt voldoende ruimte om de doelstellingen verder uit te werken (zoals de bewustwordingscampagne, afvalcoaches en het plan van aanpak). Er is gekeken naar de bredere ambitie van circulariteit, die verder reikt dan (het stimuleren van) afvalscheiding bij inwoners. De centrale vraag daarbij was of de gemeente voldoende beleids- en uitvoeringsruimte heeft om op termijn te voldoen aan landelijke circulaire doelstellingen. Het Omgevingsprogramma Grondstoffen draagt hieraan bij.

7-30-Samen met inwoners en andere overheden de biodiversiteit vergroten.

Samen de biodiversiteit vergroten
X
AMBITIE	De diversiteit en soortenrijkdom staan onder druk en vragen om maatregelen. Binnen de kernen zetten wij in op bevordering van diversiteit van soorten. Denk aan natuurvriendelijke oevers, variatie in de beplanting en een flexibel snoei- en maaibeleid.
ER-DOEL	Samen met inwoners en andere overheden de biodiversiteit vergroten.
WE METEN	Het aantal bomen in de kernen en het aantal uitgedeelde bomen.
	Het aandeel nieuwbouwprojecten waarbij een afspraak is gemaakt over het vergroten van de biodiversiteit.
	Het aantal verleende subsidies voor biodiversiteitsinitiatieven.
INSPANNINGEN 2025 - 2028	We planten bomen in de openbare ruimte (1.000) en delen bomen uit aan particulieren (750).
	We beheren bermen en oevers zoveel mogelijk ecologisch.
	We voeren projecten Operatie Steenbreek en Prachtlint uit.
	We ondersteunen biodiversiteitsinitiatieven van inwoners met subsidie.
	We werken samen met gebiedspartners om de rivierkreeftenproblematiek onder de aandacht te brengen bij LNV en we werken mee aan bewustwordingscampagnes over de bestrijding van invasieve soorten/ exoten.
MIDDELEN 2025
VERANTWOORDING	In 2025 zijn binnen de Regio Deal en het Ontwerp Gebiedsplan landelijk gebied Krimpenerwaard meerdere projecten en maatregelen uitgewerkt die gericht zijn op het versterken van biodiversiteit in het buitengebied. Het Ontwerp Gebiedsplan fungeert hierbij als inhoudelijk en programmatisch kader voor verdere besluitvorming en inzet van middelen door betrokken overheden. Daarnaast is in 2025 bij nieuwbouw- en renovatieprojecten ingezet op het combineren van ruimtelijke ontwikkelingen met natuur- en landschapsontwikkeling. Hierbij is nadrukkelijk gezocht naar samenhang met maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie en gezondheid, zoals vergroening, het verminderen van verharding en het creëren van een aantrekkelijke leefomgeving. De gemeente is ook aangesloten bij het initiatief Prachtlint, waarin wordt gewerkt aan een samenhangend netwerk van bloemrijke linten in de Krimpenerwaard. Dit draagt bij aan het versterken van biodiversiteit en de ecologische samenhang tussen natuurgebieden en kernen. Ten aanzien van de rivierkreeftenproblematiek heeft de gemeente in 2025 actief deelgenomen aan regionale overleggen en kennisuitwisseling met andere overheden en partners. Daarbij is ingezet op het verkrijgen van inzicht in de ecologische effecten en mogelijke beheersmaatregelen, met als doel dit vraagstuk te betrekken bij gebiedsgericht beleid en uitvoering. Het extra aanplanten van bomen verloopt conform planning. Er is een transitie van functioneel maaibeheer naar ecologisch beheer van bermen en oevers. In 2025 zijn 520 gratis nestkasten verstrekt. Dat is een stijging van 94 ten opzichte van 2024. Binnen projecten wordt waar mogelijk ingezet op het verminderen van verharding, het toepassen van vaste planten en het toevoegen van bomen, met als doel de biodiversiteit te versterken.

7-32-We vergroten de tevredenheid en betrokkenheid van onze inwoners met het beheer van de openbare ruimte.

Betrokkenheid bij het beheer van de openbare ruimte
X
AMBITIE	De openbare buitenruimte is van ons allemaal. Daarom betrekken we inwoners actief bij het beheer en onderhoud ervan.
ER-DOEL	We vergroten de tevredenheid en betrokkenheid van onze inwoners met het beheer van de openbare ruimte.
WE METEN	De tevredenheid over de leefomgeving en dienstverlening (door burgerpeiling)
WE METEN	De beoordeling van de fysieke leefomgevingskwaliteit (door Kwaliteitsmonitor Sociaal Domein)
INSPANNINGEN 2025 - 2028	We intensiveren de communicatie over het beheer. Welke kwaliteit kan de inwoner verwachten, wat is de afspraak.
	We zetten in op verdere participatie bij het werken in de openbare ruimte.
MIDDELEN 2025	-
VERANTWOORDING	Binnen het nog vast te stellen IBOR is actief invulling gegeven aan de ambitie om inwoners te betrekken bij het beheer van de openbare ruimte. Op basis van de burgerpeiling (Waarstaatjegemeente), bewoners- en stakeholderbijeenkomsten en de analyse van meldingen via BuitenBeter is inzicht verkregen in de beleving, tevredenheid en verwachtingen van inwoners. Deze inzichten worden benut om beheerkeuzes beter aan te laten sluiten bij wat inwoners belangrijk vinden. Daarnaast is bij groot onderhoud-projecten met een standaard participatie-protocol gewerkt. Dit hebben we succesvol toegepast bij onder meer de volgende projecten: - Tussenlanen - Molenlaan in Bergambacht - Poolcirkel e.o. in Krimpen aan de Lek - Hennepstraat e.o. in Bergambacht De communicatie over de wijze van beheren vindt plaats via de website en andere kanalen, met als doel inwoners beter te informeren over de uitgevoerde werkzaamheden en gemaakte keuzes.

Relatie met verbonden partijen

Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Financieel overzicht

Bedragen x € 1.000
Exploitatie	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten
7.1 Volksgezondheid	-3.229	-3.467	-3.543	-3.401	142
7.2 Riolering	-5.187	-5.082	-5.249	-5.280	-31
7.3 Afval	-7.455	-7.324	-7.335	-7.524	-189
7.4 Milieubeheer	-4.363	-5.579	-5.714	-5.230	484
7.5 Begraafplaatsen en crematoria	-1.580	-1.381	-1.411	-1.552	-141
Totaal Lasten	-21.813	-22.832	-23.253	-22.988	265
Baten					0
7.1 Volksgezondheid	286	380	429	320	-109
7.2 Riolering	6.745	6.684	6.724	6.753	29
7.3 Afval	8.530	8.373	8.373	8.611	238
7.4 Milieubeheer	1.008	1.870	1.870	1.207	-662
7.5 Begraafplaatsen en crematoria	1.329	1.105	1.105	1.245	140
Totaal Baten	17.899	18.412	18.501	18.137	-364
Stortingen					0
0.10 Mutaties reserves	-310	-277	-328	-328	-
Totaal Stortingen	-310	-277	-328	-328	-
Onttrekkingen					0
0.10 Mutaties reserves	395	626	703	759	56
Totaal Onttrekkingen	395	626	703	759	56
Eindtotaal	-3.829	-4.071	-4.377	-4.420	-43

Toelichting - 7.10 Volksgezondheid

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten	-3.229	-3.467	-3.543	-3.401	142
Baten	286	380	429	320	-109
Saldo van baten en lasten	-2.943	-3.086	-3.115	-3.081	34

Zowel de onderschrijding op de lasten als op de baten wordt veroorzaakt door uitgaven en inkomsten met betrekking op de Brede Spuk, waarbij diverse projecten nog doorlopen naar 2026.

Toelichting - 7.20 Riolering

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten	-5.187	-5.082	-5.249	-5.280	-31
Baten	6.745	6.684	6.724	6.753	29
Saldo van baten en lasten	1.558	1.603	1.475	1.473	-2

Toelichting - 7.30 Afval

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten	-7.455	-7.324	-7.335	-7.524	-189
Baten	8.530	8.373	8.373	8.611	238
Saldo van baten en lasten	1.075	1.049	1.038	1.087	49

In de primitieve begroting voor 2025 is administratief een lager bedrag opgenomen bij verwerking afvalkosten, dan bij de vaststelling van de DVO Deel C 2025 (in 2024) stond vermeld. De daadwerkelijke kosten voor de inzameling en verwerking zijn lager uitgevallen dan bij de vaststelling van de DVO Deel C 2025 is geraamd (2024).

Toelichting - 7.40 Milieubeheer

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten	-4.363	-5.579	-5.714	-5.230	484
Baten	1.008	1.870	1.870	1.207	-662
Saldo van baten en lasten	-3.355	-3.709	-3.845	-4.023	-179

Het resultaat binnen dit taakveld wordt bepaald door de lasten die zijn gemaakt voor de uitvoering van de SPUK-regelingen CDOKE, Energiearmoede en het Nationaal Isolatieprogramma.
Deze uitgaven zijn volledig gedekt door de bijbehorende baten, afkomstig uit de eerder ontvangen rijksmiddelen die voor deze programma’s zijn verstrekt.

Het resultaat wordt, naast de onttrekkingen uit de eerder ontvangen rijksmiddelen voor de SPUK-regelingen Energiearmoede en het Nationaal Isolatieprogramma, mede beïnvloed door een herijking van de SPUK CDOKE-begroting. Bij deze herijking is de toedeling van personeelslasten opnieuw beoordeeld. Daarbij is vastgesteld dat deze lasten in de oorspronkelijke begroting te hoog waren geraamd, waardoor een lagere onttrekking uit de hiervoor bestemde SPUK-middelen heeft plaatsgevonden.

Toelichting - 7.50 Begraafplaatsen en crematoria

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Lasten	-1.580	-1.381	-1.411	-1.552	-141
Baten	1.329	1.105	1.105	1.245	140
Saldo van baten en lasten	-251	-276	-305	-307	-2

Landelijk zien we dat steeds minder mensen kiezen voor een begrafenis en steeds meer voor crematie. In de gemeente Krimpenerwaard is deze landelijke trend echter niet zichtbaar. Hier vinden juist meer begrafenissen plaats dan vooraf was ingeschat.

Doordat het aantal begrafenissen hoger ligt dan begroot, nemen ook de kosten toe. Dit komt onder andere door extra inzet van personeel en doordat er meer geld moet worden gestort in de voorziening voor afgekocht onderhoud. Tegelijkertijd zijn de tarieven voor begrafenissen niet kostendekkend. Dat betekent dat elke extra begrafenis leidt tot een groter financieel tekort.

Per saldo resulteert dit in een nadelig financieel resultaat binnen dit taakveld.

Toelichting - Storting/Onttrekking programma Volksgezondheid en milieu

Bedragen x € 1.000
Mutaties lasten	Rekening	Primitief	Begroting	Rekening	Saldo
	2024	2025	2025	2025	2025
Stortingen	-310	-277	-328	-328	-
Onttrekkingen	395	626	703	759	56
Saldo van baten en lasten	85	349	375	431	56

Het voordelige saldo op de onttrekkingen wordt veroorzaakt door hogere onttrekkingen aan de reserves. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door meer uitgaven in 2025 op het project regionale aanpak isolatie. Daarnaast zijn er nog een aantal kleine mutaties die onder de verantwoordingsgrens van € 50.000 vallen. De onttrekkingen hebben geen invloed op het resultaat.

Projectbudgetten en investeringen (x € 1.000)

Projectnaam	Kern	Afsluiten	Toelichting	Begroot	Realisatie	Saldo
Afvalpassen	-	Nee	Dit betreft milieupassen voor de nieuwe milieustraat. De nieuwe milieustraat is nog niet opgeleverd. De verwachting is Q2 2026.	80	0	80
Drukriolering IJsseldijk Noord	Ouderkerk	Nee	Het project is gevoteerd om de verlegging en elektromechanische renovatie van de drukriolering langs de IJsseldijk Noord voor te bereiden. Voor de uitvoering zullen op jaarbasis via de planning & control cyclus aanvullende projecten worden gevoteerd ten laste van het programma riolering & klimaatadaptatie.	80	43	37
Harm./lev. papier-karton container	-	Nee	In 2026 worden nog diverse verzamelcontainers geplaatst in de uitvoering van de harmonisatie / levering	800	668	132
Middelgroot onderhoud riolering	-	Nee	Het middelgroot onderhoud riolering omvat diverse projecten in de gemeente waarin vervanging van riolering benodigd is. Diverse projecten zijn afgerond. Diverse andere projecten zijn nog in uitvoering.	6.014	1.826	4.188
Milieustraat	Bergambacht	Nee	Het opgenomen krediet heeft betrekking op de realisatie van een nieuwe milieustraat. In het verslagjaar is gewerkt aan de planvorming en het uitwerken van het ontwerp. De uitvoering van het project start naar verwachting Q2 2026. Het beschikbare budget is tot op heden beperkt aangesproken, aangezien het project zich nog in de voorbereidingsfase bevindt.	5.300	194	5.106
Paslezers ondergr afvalcontainers	-	Ja	Het project toegangscontrollers Krimpenerwaard is afgesloten.	560	168	392
Project ondergrondse containers	-	Nee	In 2026 worden nog diverse ondergrondse containers geplaatst.	347	276	71
Eindtotaal				13.181	3.175	10.006