Sociaal domein

Dit programma richt zich op de vraagstukken over welzijn, welbevinden van en (inkomens-) ondersteuning aan inwoners. We versterken de zelfredzaamheid en onderlinge verbondenheid van inwoners en bieden een vangnet waar nodig.

In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van de transformatieopgave (van 'zorgen voor' naar 'zorgen dat'), die volgt uit de transitie van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Participatiewet.

Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Zowel aan de lasten- als aan de batenkant wordt het grootste deel van de onderschrijding van het begrote bedrag veroorzaakt door een vertraging bij de uitwerking van de regionale transformatiemiddelen voor ruim € 1 miljoen. De verwachting is dat in het 2e kwartaal van 2026 een bestuursbesluit binnen de GR JW wordt genomen over de verdeling van de middelen vanuit regionaal naar lokaal.

We zien een onderschrijding bij zowel de lasten van €650 .000 als de baten van € 344.000 bij inburgering en integratie. De instroom van inburgeraars in de gemeente is in totaliteit lager dan verwacht dit vertaald zich in een voordeel bij de lasten en een nadeel bij de baten. Verder zien we dat aan de batenkant € 300.000 meer middelen worden ontvangen dan verwacht in de begrote cijfers voor opvang en leefgeld voor Oekraïners.

Van het incidentele projectbudget van de Integrale Toegang voor 2025 resteert nog € 324.000. Dit bedrag wordt meegenomen en ingezet in 2026.

Aan de lastenkant wordt het tekort binnen het budget voor de individuele inkomenstoeslag, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening voornamelijk veroorzaakt door een verschil tussen de indexatie die in de begroting is toegepast en de hogere indexering die is gehanteerd bij het vaststellen van de daadwerkelijke uitkeringsbedragen voor 2025. Daarnaast is in 2025 sprake van een lichte toename van het aantal verstrekkingen ten opzichte van voorgaande jaren, wat eveneens bijdraagt aan het geconstateerde tekort. Aan de batenkant zien we dat bij debiteuren minder aan vorderingen is geboekt  dan vooraf werd verwacht. Hierdoor vallen de netto uitgaven hoger uit, wat leidt tot een hoger vangnetbedrag.                                                                                                                                                                                 

In 2025 is de instroom in de bijstand hoger dan de uitstroom, waardoor het klantenbestand is toegenomen. Dit leidt tot hogere bijstandslasten dan begroot. Daarnaast is sprake van een grotere instroom in trajecten met loonkostensubsidie en beschut werk dan vooraf geraamd, wat eveneens tot hogere uitgaven leidt. Het BUIG-budget dat de gemeente Krimpenerwaard in 2025 van het Rijk heeft ontvangen bedroeg € 13.665.639. De totale lasten in 2025 bedragen € 15.092.104. Per saldo resulteert dit in een tekort van € 1.426.465 op het BUIG-budget; dit is het verschil tussen de Rijksbijdrage en de door de gemeente gemaakte uitgaven. In de begroting is door de jaren heen rekening gehouden met deze hogere uitgaven en is de begroting hierop aangepast. Door de vangnetuitkering ontstaat over 2025 alsnog een positief resultaat van € 401.542 , zoals nader toegelicht in het raadsvoorstel Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025. Voorgesteld wordt dit resultaat bij de jaarrekening 2025 te bestemmen voor de dekking van het BUIG-budget in 2026.

Binnen het taakveld WSW en beschut werk is er sprake van een onderschrijding van € 438.000. Deze onderschrijding wordt grotendeels verklaard door € 105.000 lagere lasten op re-integratie als gevolg van verminderde formatie bij beschut werk bij Promen. Daarnaast is € 187.000 aan WSW-middelen uit de Meicirculaire onbenut gebleven, aangezien deze middelen pas in november door de raad zijn vastgesteld en beschikbaar zijn gekomen. Vanuit de Septembercirculaire wordt € 74.000, bestemd voor de implementatie van de Participatiewet in Balans, overgeheveld naar taakveld 6.3.Op de jaarlijkse bijdrage aan Promen voor de WSW (circa € 3 miljoen) is als gevolg van uitstroom van inwoners met een WSW-indicatie een voordeel van € 40.000 gerealiseerd. Het resterende voordeel van € 77.000 houdt verband met compensatiemiddelen die vooruitlopend op een wetswijziging per 2028 zijn ontvangen voor de invoering van een vaste loonkostensubsidie per 1 januari 2026. Aangezien de bijbehorende facturering pas in 2026 start, zijn deze middelen in 2025 nog niet benut.

In 2025 is er € 170.000 minder uitgegeven op de post Arbeidsparticipatie. Er is minder gebruik gemaakt van instrumenten in het kader van participatie- en re-integratie. Dit komt o.a. door veranderende instroom waardoor instrumenten gericht op werk minder zijn ingezet. Het instrumentarium wordt hierop aangepast. Daarnaast was de formatie niet volledig ingevuld. Eind 2025 was de bezetting weer op peil. De verwachting is dat het budget in 2026 wel volledig wordt benut.

Onder deze lasten vallen de  uitgaven aan Bouwtechnische aanpassingen die met € 74.000 binnen de begroting blijven. Bij de hulpmiddelen zien we juist een overschrijding van de begroting met € 86.000.  De kosten voor het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (=CVV) zijn in 2025 lager uitgevallen dan begroot. Er was een totaalbedrag van € 600.000 begroot, de uiteindelijke kosten voor 2025 zijn € 387.000. Ten opzichte van 2024 zijn de kosten voor CVV met 35% gedaald. Deze daling komt bijna overeen met de stijging van het gebruik van het vrijwilligersvervoer in de gemeente. De tegemoetkoming ziektekosten voor chronisch zieken blijft met € 73.000 binnen de begroting. Er wordt veel minder van deze regeling gebruik gemaakt dan verwacht. De daling van het CVV-gebruik hangt samen met een toename van vrijwilligersvervoer. In 2026 beoordelen we integraal voor zowel het CVV-gebruik en voor de tegemoetkoming ziektekosten of en in welke mate dit structureel is en welke budgettaire bijstelling verantwoord is.

De uitgaven over 2025 voor hulp bij het huishouden zijn met € 102.000 binnen de begroting gebleven. Ten opzichte van 2024 zien we ook een lichte daling van de zorgkosten. De tarieven zijn door nieuwe contractafspraken in 2025 met 23% gestegen. Het aantal inwoners met een indicatie voor huishoudelijke hulp is gedaald van 1480 naar 1445. De zorgzwaarte per inwoner (het aantal minuten per week per inwoner) is vrijwel gelijk gebleven, namelijk gemiddeld 92 minuten per week.  Met de dubbele vergrijzing, de hogere tarieven, en de invoering van het nieuwe normenkader hulp bij het huishouden, zou een toename van de totale kosten te verwachten zijn. Toename van de kosten is echter voorkomen door de gerichte  inzet van de consulenten. Bij meldingen voor hulp bij huishouden worden inwoners geïnformeerd over oplossingen binnen hun eigen mogelijkheden  en beschikbare particuliere aanbieders.  Daarnaast wordt tijdens de keukentafelgesprekken consequent gestuurd op normalisering en het optimaal benutten van de eigen kracht en het sociale netwerk van inwoners.

De uitgaven over 2025 voor ambulante begeleiding zijn met € 367.000 fors binnen de begroting gebleven. Ten opzichte van 2024 is er ook een forse afname van de kosten te zien. De tarieven zijn door nieuwe contractafspraken met 11% gestegen. Het aantal inwoners met een indicatie voor begeleiding is gedaald van 601 in 2024 naar 581 in 2025. Dit zijn 20 indicaties minder, wat neerkomt op een daling van het aantal indicaties van 3%. De zorgzwaarte per inwoner is gedaald van gemiddeld 82,3 minuten per week naar 74,2 minuten per week, dit is een daling van 10%. Door de hogere tarieven was een stijging verwacht van de totale uitgaven voor begeleiding. Echter door de daling van het aantal indicaties en de zorgzwaarte per indicatie, is er voor begeleiding  niet alleen minder uitgegeven dan begroot maar zijn de lasten ook lager dan over 2024 . De daling is gerealiseerd doordat bij de keukentafelgesprekken consequent wordt ingezet wordt op meer eigen kracht, het stellen van scherpere doelen en normaliseren. De daling zou zich in de toekomst verder kunnen doorzetten als het toekomstige Lokale Team zelf meer hulpverlening kan bieden, waardoor er minder inwoners bij een maatwerk indicatie uitkomen.

De uitgaven over 2025 voor dagbesteding vallen met € 68.000 hoger uit dan begroot. Ten opzichte van 2024 zien we ook een lichte toename van de kosten.  Opvallend is dat bij de producten binnen dagbesteding de tariefstijging maar 1% bedraagt.  Het aantal cliënten is met 10% toegenomen maar de zorgzwaarte per inwoner is afgenomen van gemiddeld 3,5 dagdeel dagbesteding per week naar 3,1 dagdeel per week, dit is een afname van 11% ten opzichte van 2024. De stijging van het aantal indicaties is te verklaren door de dubbele vergrijzing en het langer thuis blijven wonen van ouderen. De daling van de zorgzwaarte is gerealiseerd door kritische indicatiestelling bij het keukentafelgesprek, normaliseren en inzet van eigen kracht

Op de post  voor zaalhuur  worden de  kosten voor de Wijk GGD van Hecht en  de Ouderenopvang in Locatie De Waard opgenomen. De werkelijke lasten hiervoor zijn  over 2025  lager uitgekomen dan oorspronkelijk verwacht.

Op dit taakveld zien we een onderschrijding van € 500.000. Deze onderschrijding is veroorzaakt door de administratieve wijzigingen lopende 2025 gerelateerd aan de oprichting van de GR JW en de implementatie van het nieuwe financieel systeem. Hierdoor is de verdeling van de bijdrage aan de GR JW over de verschillende taakvelden herzien, maar is abusievelijk vergeten deze post daarop af te ramen.

Onder dit taakveld  vallen alle ambulante productgroepen die vallen onder de regionaal ingekochte jeugdzorg. Het betreft hier de ambulante productgroepen Begeleiding, Behandeling, Dagbesteding, Ernstige Enkelvoudige Dyslexie en GGZ. Daarnaast worden hier ook de kosten geboekt die worden betaald voor jeugdzorg aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) zonder BSN.  Voor deze onderdelen  overschrijden de lasten in 2025 de begroting met € 626.000. Ten opzichte van 2024 zien we ook een stijging van de kosten. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de tariefstijging ten gevolge van de nieuwe inkoopcontracten met ingang van 2025. Kijkend naar de volumes zien we wel een voorzichtige daling ten opzichte van 2024. Hoewel de afname nog bescheiden is te noemen is dit wel in lijn met de gewenste beweging.  De grootste daling in de volumes constateren we bij de productgroep ambulante behandeling. Dit wordt veroorzaakt  door het veel lagere zorgvolume per cliënt binnen behandeling.

Onder dit taakveld  vallen alle ambulante productgroepen die vallen onder de landelijke ingekochte jeugdzorg binnen het Landelijke Transitie Arrangement (=LTA).  Voorheen werd de landelijke jeugdzorg ambulant en verblijf gecombineerd geadministreerd  op één kostenplaats LTA. Volgens de  nieuwe IV3 voorschriften moeten ambulant en verblijf worden weergegeven op aparte kostenplaatsen. Bij de splitsing van deze LTA productgroepen is dit begrotingstechnisch niet goed uitgevoerd. Daardoor zien we een onderschrijding op dit taakveld van € 323.000 in 2025 ten opzichte van de begroting.  Bij taakveld  6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk zien we hierdoor een overschrijding van de begroting.  Ten opzichte van 2024 zien we bijna een verdubbeling van de zorgkosten. De stijging wordt voor 25% veroorzaakt door de stijging van de inkooptarieven. . Voor 75% wordt de stijging verklaard door de toename van het aantal cliënten in de LTA ambulant. Voor de verwijzing is de gemeente  maar voor 3,5% verantwoordelijk de overige  96,5% van deze vorm van jeugdzorg komt op conto van de directe verwijzers.

Onder dit taakveld  vallen alle productgroepen met verblijf die vallen onder de regionaal ingekochte jeugdzorg. Het betreft hier de productgroepen  Behandeling met verblijf, Specialistische GGZ, Gezinshuizen, Jeugdzorg Plus,, Logeren en Pleegzorg.  De gerealiseerde  kosten over 2025 op deze producten overschrijden de begroting met € 187.000.  Ten opzichte van 2024 zien we een toename van de kosten. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de tariefstijging ten gevolge van de nieuwe inkoopcontracten met ingang van 2025. In de volume ontwikkeling zien we echter een daling. De afname van het volume constateren we bij alle productgroepen met verblijf behoudens de Specialistische GGZ.  Bij de Specialistische GGZ zien we de lasten in 2025 meer dan verdubbelen t.o.v. 2024 waarvan 25% door tariefstijgingen en 75% door stijging van zorgvolumes. Doordat in deze productgroep een zeer beperkt aantal cliënten wordt bediend scheelt een cliënt meer of minder vaak enkele tien- tot honderdduizenden euro's. De hoeveelheidsafname bij de de andere verblijf productgroepen is een combinatie van afname van cliënten als ook een afname van zorgvolumes. Door de enorme tariefstijgingen worden deze afnames in volume, wat in lijn is met de gewenste beweging, niet goed zichtbaar in de jaarrekening.

Onder dit taakveld  vallen verblijfs productgroepen die vallen onder de landelijke ingekochte jeugdzorg binnen het Landelijke Transitie Arrangement (=LTA).  Voorheen werd de landelijke jeugdzorg ambulant en verblijf gecombineerd geadministreerd  op één kostenplaats LTA. Volgens de  nieuwe IV3 voorschriften moeten ambulant en verblijf worden weergegeven op aparte kostenplaatsen. Bij de splitsing van deze LTA productgroepen is dit begrotingstechnisch niet goed uitgevoerd. Daardoor zien we nu een overschrijding in 2025 op de begroting van € 756.000 op dit taakveld.  Bij taakveld  6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk zien we echter een onderschrijding van de begroting.  Ten opzichte van 2024 zien we de kosten voor LTA met verblijf in 2025 toenemen. Dit wordt grotendeels verklaard door de stijging van de tarieven m.i.v. 2025 met 45%. Daarentegen zien we ook een daling in de volumes van 30%. Ondanks een toename van het aantal cliënten zorgde een afname van de gemiddelde hoeveelheid zorg per cliënt tot deze daling. Met 52% van de verwijzingen is de gemeente zelf de grootste verwijzer in deze categorie.

-

De onderschrijding op dit taakveld wordt veroorzaakt door de positieve afrekening van de PGB's over het boekjaar 2024 die we in 2025 van de SVB ontvangen en geboekt hebben. De afrekening komt altijd halverwege het jaar en is te laat voor opname van de lasten in het correcte boekjaar.

De lasten voor beschut wonen overschrijden in 2025 met € 282.000 het begrote bedrag. Ten opzichte van 2024 is er sprake van een stijging van de kosten.
Deze stijging is verklaarbaar doordat er een nieuwe locatie voor beschut wonen is geopend in Schoonhoven die voor 13 inwoners plaats biedt. De zorgzwaarte per inwoner is licht gedaald van 250 etmalen per jaar naar 240 etmalen per jaar, wat neerkomt op een daling van 4%.

Aan de batenkant zien we een positieve afwijking in 2025 van € 109.000 ten opzichte van de begroting. Dit betreft een hogere bijdrage vanuit de centrumgemeente Gouda voor de compensatieregeling beschermd wonen. Jaarlijks  ontvangen we een bijdrage voor de gemaakte kosten van beschut wonen. Deze stijging is ook te verklaren door de opening van de nieuwe locatie in Schoonhoven.

De lasten voor de producten binnen Jeugdbescherming geven een onderschrijding ten opzichte van de begroting van € 68.000. Daarnaast is op dit taakveld een inverdieneffect op de jeugdzorgkosten begroot van € - 296.000 voor De Break.  Op dit laatste bedrag hebben we wel een terugbetaling ontvangen van € 50.000 over 2024 i.v.m. een lagere bezettingsgraad van de bedden bij de Break. Ten opzichte van 2024 zijn de kosten over 2025 vergelijkbaar. Er is echter wel een afname zichtbaar met 17 cliënten, maar de gemiddelde kosten per cliënt stijgen van € 10.000 naar € 11.000.

-

-

-

Het nadelige saldo wordt veroorzaakt door de lagere onttrekkingen aan de reserves. Het betreft voornamelijk het project transformatieplan en integrale toegang. Dit heeft verder geen invloed op het resultaat.